Buat keputusan kewangan melalui maklumat, alasan, perlindungan dan penggunaan bahasa yang tepat.
Situasi baharu
Mesyuarat kewangan keluarga
Setiap cadangan dinilai berdasarkan keperluan, kemampuan, risiko dan manfaat sebelum keputusan dibuat.
Keluarga Hana mahu berjimat tanpa mengabaikan makanan, pendidikan, keselamatan dan keperluan kecemasan. Mereka mengumpulkan maklumat sebelum memilih tindakan.
KeperluanApakah masalah yang hendak diselesaikan?
KesanBerapa banyak masa, wang atau risiko berubah?
pertimbangan kewangan = financial consideration. Before deciding, a family separates needs from wants and compares cost, risk and long-term effect. Example: bringing lunch may reduce daily spending, but nutrition and hygiene still matter. Watch out: the cheapest option is not automatically the most suitable in every situation.
1.2.1 · Mendengar dan Bertutur
Kenal pasti empat cara berjimat
Dengar tindakan, penerima manfaat dan jenis perbelanjaan yang dikurangkan.
AmiraMemberikan kasut yang masih elok kepada adiknya
IrfanMembantu ayah menanam sayur di belakang rumah
amalan berjimat = saving practice. While listening, identify the person, action and expense affected: passing on usable shoes, growing vegetables, carpooling or bringing food. Example: taking turns to carpool may reduce fuel use and school trips. Watch out: do not match a speaker with the wrong practice.
1.2.2 · Membuat Keputusan
Nyatakan pertimbangan sebelum memilih
Gunakan pola: pilihan → alasan → syarat atau batasan → keputusan.
Pilihan: Saya ingin membawa bekal.
Alasan: Perbelanjaan harian boleh dikurangkan dan menu dapat dirancang.
Syarat: Makanan perlu disediakan dengan bersih dan seimbang.
Keputusan: Oleh itu, amalan ini sesuai dimulakan pada hari persekolahan.
keputusan beralasan = 有根据的决定。先选一项做法，再说明它如何节省，补充实行条件，最后礼貌作出决定。例子：选择种菜时，也要考虑空间、时间和照料。注意：只说“我喜欢”还没有完成考量。
keputusan beralasan = a reasoned decision. Choose a practice, explain how it saves, add an implementation condition, and conclude politely. Example: growing vegetables also requires space, time and care. Watch out: saying only that you like an option does not show consideration.
Semak segera · Cara Kami
Keputusan yang bertimbang
Cari pilihan, alasan dan syarat yang sesuai dengan keadaan.
Rumah Farisha jauh dari sekolah, tetapi jirannya melalui laluan yang sama. Apakah keputusan paling wajar?
pertimbangan konteks = contextual consideration. The shared route supports a carpool choice, but timing and safety arrangements must also be agreed. Example: parents can set a pickup rotation and emergency contact plan. Watch out: saving money should not compromise safety or force a neighbour to participate.
2.1.1 · Membaca
Asingkan maklumat tersurat
Maklumat tersurat dinyatakan secara langsung dan boleh ditunjukkan pada teks.
MaksudTransaksi barangan atau perkhidmatan melalui pembayaran elektronik atau dalam talian
LangkahMuat turun aplikasi, tambah nilai, pilih barangan dan imbas kod QR
KeselamatanSetiap transaksi memerlukan pengesahan nombor PIN
KemudahanPengguna tidak perlu membawa wang tunai
maklumat tersurat = 明示信息。答案可直接在文章找到，例如下载电子钱包、充值、选择商品、扫描二维码和输入密码。例子：文章明确说明使用者不必携带现金。注意：复述时保留步骤顺序，不要加入课文没有写的功能。
maklumat tersurat = explicit information. The text directly states downloading an e-wallet, adding value, choosing goods, scanning a QR code and confirming with a PIN. Example: it clearly says users need not carry cash. Watch out: preserve the sequence and do not invent features absent from the passage.
2.1.1 · Membuat Inferens
Bina maklumat tersirat daripada bukti
Gabungkan fakta teks dengan pengetahuan munasabah tanpa melampaui bukti.
Fakta: Nilai perlu ditambah sebelum pembelian.
Inferens: Pengguna perlu menyemak baki agar transaksi tidak gagal.
Fakta: PIN mengesahkan transaksi.
Inferens: PIN perlu dirahsiakan untuk mengurangkan penyalahgunaan.
Respons: E-dompet mudah digunakan jika baki dan keselamatan diurus dengan teliti.
maklumat tersirat = 隐含信息。隐含意思不是原句照抄，而是由证据作合理推论。例子：交易需要密码，可推论密码不应告诉别人。注意：不能因此声称电子钱包永远不会被骗或完全没有风险。
maklumat tersirat = implied information. It is a reasonable inference from evidence rather than a copied sentence. Example: if a transaction needs a PIN, the PIN should remain private. Watch out: this does not prove that an e-wallet can never be misused or has no risk.
Semak segera · Tersurat dan tersirat
Pilih respons yang disokong oleh teks.
Pastikan inferens berpunca daripada langkah atau ciri yang dinyatakan.
Apakah respons paling tepat tentang penggunaan e-dompet berdasarkan petikan?
respons berasaskan teks = 根据文章回应。课文同时给出便利和安全线索，因此回应应提到付款容易、检查余额与保护密码。例子：扫描前确认金额可避免付款错误。注意：“方便”不等于可以忽略每次交易的资料。
respons berasaskan teks = text-supported response. The passage gives both convenience and security clues, so the response should mention easy payment, checking balance and protecting the PIN. Example: verify the amount before scanning to avoid a payment error. Watch out: convenience does not remove the need to inspect each transaction.
3.2.2 · Menulis
Fahami maksud, tanda dan kesan akaun keldai
Akaun sendiri tidak boleh dipinjamkan untuk menerima atau memindahkan wang pihak lain.
MaksudAkaun individu digunakan orang lain untuk transaksi tidak sah
Tanda bahayaTawaran wang untuk menggunakan akaun atau meminta butiran perbankan
KesanAkaun boleh disekat dan pemilik boleh berdepan tindakan undang-undang
TindakanTolak, hentikan komunikasi dan minta bantuan orang dewasa atau bank
akaun keldai = mule account. A criminal uses another person’s bank account to receive or move unlawful funds, exposing the owner to account restrictions or investigation. Example: a stranger offering payment to borrow an account is a warning sign. Watch out: never share passwords, verification codes or banking details.
3.2.2 · Jawapan Beralasan
Jawab dengan fakta, sebab dan tindakan
Soalan kritis memerlukan penjelasan punca atau kesan; jawapan kreatif mencadangkan tindakan yang boleh dibuat.
Fakta: Tawaran wang diberi untuk menggunakan akaun.
Sebab risiko: Mangsa mungkin tertarik oleh wang mudah atau tidak memahami tujuan transaksi.
Tindakan: Sekolah boleh menggunakan simulasi mesej penipuan, poster amaran dan saluran laporan.
Alasan: Latihan mengenal tanda bahaya membantu murid bertindak sebelum maklumat diberi.
jawapan kritis dan kreatif = 批判与创意回答。先依据海报说明原因，再提出可实行的教育或求助方法，并解释为何有效。例子：模拟诈骗讯息能让学生练习辨认“借账户换报酬”。注意：不能责怪受害者，也不要尝试与骗子周旋。
jawapan kritis dan kreatif = critical and creative answer. Use poster evidence to explain a cause, propose a practical education or help-seeking action, and state why it works. Example: simulated scam messages let pupils practise spotting offers to rent an account. Watch out: do not blame victims or attempt to confront scammers.
Semak segera · Akaun Keldai
Pilih tindakan yang selamat dan beralasan.
Respons perlu menghentikan risiko, melindungi maklumat dan mendapatkan bantuan.
Seorang kenalan dalam talian menawarkan wang untuk menggunakan akaun kakak Amir. Apakah jawapan terbaik?
tindakan selamat = 安全行动。面对借账户请求，应拒绝、停止提供资料、保存讯息证据，并让账户持有人联系银行或可信任成人。例子：若已泄露资料，应立即使用官方银行渠道求助。注意：没有分享密码也不代表借出账户号码安全。
tindakan selamat = safe action. Refuse an account-borrowing request, stop sharing information, retain message evidence, and ask the account holder to contact the bank or a trusted adult. Example: if details were exposed, seek help through an official bank channel immediately. Watch out: withholding only the PIN does not make lending an account safe.
4.3.1 · Seni Bahasa
Kekalkan binaan pantun empat kerat
Dua baris pembayang menyediakan bunyi; dua baris maksud membawa mesej perlindungan kewangan.
Baris 1–2: pembayang dengan imej alam atau kegiatan harian.
Baris 3–4: maksud tentang hak, manfaat, risiko atau perlindungan insurans.
Rima: hujung baris pertama berpadanan dengan ketiga, baris kedua dengan keempat.
Persembahan: sebutan jelas, jeda setiap baris dan penekanan pada mesej.
pantun empat kerat = 四行班顿。前两行是引子，后两行表达意义，尾韵通常依照 a-b-a-b。例子：若第三行以 kita 结尾，第一行也要寻找相近韵音。注意：韵脚相同还不够，后两行必须传达完整信息。
pantun empat kerat = four-line pantun. The first two lines form the pembayang and the last two carry the meaning, usually with an a-b-a-b end rhyme. Example: if line three ends with kita, line one should carry a matching sound. Watch out: rhyme alone is insufficient; the meaning lines must convey a complete message.
4.3.1 · Mengubah Suai
Ubah baris tanpa merosakkan mesej
Pilih bank kata berdasarkan fungsi baris, kesatuan makna dan bunyi hujung.
Pisang kaki di atas para, Ayam kinantan dimasak kari; Ambillah tahu manfaat kita, Insurans diterima syukur di hati.
Pasangan bunyi para–kita dan kari–hati hampir sepadan, sementara dua baris maksud menjelaskan pengetahuan dan rasa syukur.
ubah suai pantun = 改写班顿。选择词句时同时检查它属于引子或意义、与相邻行是否连贯，以及尾音能否对应。例子：para 与 kita 形成相近的 a 韵，kari 与 hati 形成 i 韵。注意：不要为了押韵而写出没有意义的组合。
ubah suai pantun = adapting a pantun. Check whether a line belongs to the pembayang or meaning, whether it connects within its pair, and whether the end sound matches. Example: para and kita share an approximate a rhyme, while kari and hati share an i sound. Watch out: do not sacrifice meaning merely to force a rhyme.
Semak segera · Pantun
Pilih pasangan maksud yang lengkap.
Dua baris akhir perlu membawa nasihat dan hasil yang saling berkaitan.
Pasangan manakah paling sesuai menjadi dua baris maksud pantun tentang perlindungan?
baris maksud = 意义行。班顿的第三、四行应直接传达劝告或结果；了解保障好处与减少风险属于同一主题。例子：先提醒认识权利，再说明家庭免受负担。注意：食物与植物句较适合作为引子，而不是保险信息。
baris maksud = meaning lines. Lines three and four should directly convey advice or an outcome; understanding benefits and reducing risk form one protection message. Example: advise learning one’s rights, then explain how a family avoids burden. Watch out: food and plant lines serve better as pembayang than insurance content.
5.1.4(i) · Tatabahasa
Pilih ialah atau adalah mengikut frasa
Kata pemeri menghubungkan subjek dengan penerangan, tetapi pasangan selepasnya berbeza.
ialah + frasa nama: Simpanan kecemasan ialah dana untuk keadaan luar jangka.
adalah + frasa adjektif: Perancangan awal adalah penting.
adalah + frasa sendi: Simpanan itu adalah untuk persekolahan.
Kenal jenis frasa selepas tempat kosong sebelum memilih kata pemeri.
kata pemeri = 系词。ialah 后接名词词组，用来说明“是什么”；adalah 后接形容词或介词词组，用来说明性质或用途。例子：Dana itu ialah simpanan；Dana itu adalah untuk kecemasan。注意：不要只凭中文的“是”作选择。
kata pemeri = copular word. Ialah precedes a noun phrase to identify what something is, while adalah precedes an adjective or prepositional phrase for quality or purpose. Example: Dana itu ialah simpanan; Dana itu adalah untuk kecemasan. Watch out: identify the following phrase instead of translating the word is mechanically.
Semak segera · Kata Pemeri
Padankan kata pemeri dengan frasa selepasnya.
Tentukan sama ada penerangan itu frasa nama, adjektif atau sendi.
Ayat manakah menggunakan kata pemeri dengan betul?
ialah dengan frasa nama = ialah 配名词词组。空格后是 tabung khas，中心词 tabung 是名词，所以使用 ialah。例子：Bajet ialah rancangan perbelanjaan。判断时先找出后面词组的中心词，再选择相配的系词，这样不会只凭语感猜测。注意：若后面是 untuk kecemasan，则应使用 adalah。
ialah dengan frasa nama = ialah with a noun phrase. The following phrase tabung khas is headed by the noun tabung, so ialah is required. Example: Bajet ialah rancangan perbelanjaan. Watch out: a phrase beginning with untuk would instead take adalah.
5.1.4(ii) · Tatabahasa
Gunakan kata penguat pada kedudukan yang sesuai
Kata penguat menerangkan darjah sifat sebelum, selepas atau pada kedua-dua kedudukan.
Hadapanterlalu mahal, paling penting, agak sukar
Belakangindah nian, lambat benar, baik sekali
Bebassangat penting／penting sangat; amat menarik／menarik amat
kata penguat = 程度副词。它加强形容词的程度，有的放前面，有的放后面，有的两处皆可。例子：kos terlalu mahal、alam indah nian、simpanan sangat penting。注意：nian 通常放在形容词后，不写 nian indah。
kata penguat = intensifier. It strengthens an adjective; some occur before, some after, and some in either position. Example: kos terlalu mahal, alam indah nian and simpanan sangat penting. Watch out: nian normally follows the adjective, so nian indah is not the intended pattern.
Semak segera · Kata Penguat
Pilih kedudukan kata penguat yang tepat.
Lihat jenis kata penguat dan sifat yang diterangkannya.
Ayat manakah menggunakan kata penguat belakang dengan betul?
kata penguat belakang = 后置程度副词。nian 放在形容词 indah 后面，形成 indah nian。例子：lambat benar 和 baik sekali 也采用后置结构。注意：不要把 nian 放在形容词前，或与 terlalu 任意叠加。
kata penguat belakang = postposed intensifier. Nian follows the adjective indah to form indah nian. Example: lambat benar and baik sekali also use the postposed pattern. Watch out: do not place nian before the adjective or combine it arbitrarily with terlalu.
5.1.4(iii) · Tatabahasa
Bezakan ragam dengan masa tindakan
Kata bantu ragam menunjukkan kemahuan atau keperluan; kata bantu aspek menunjukkan tahap masa tindakan.
Ragammesti, perlu, harus, patut, boleh
Aspektelah, sedang, akan, belum, masih
Kita mesti menyediakan dana kecemasan.
Keluarga sedang merancang bajet dan akan menyemaknya setiap bulan.
kata bantu = 助动词。情态助动词说明必须、应该或能够；时态助动词说明已经、正在、将要、尚未或仍然。例子：mesti menyimpan 表示必要，sedang menyimpan 表示动作进行中。注意：先判断句子要表达态度还是时间。
kata bantu = auxiliary word. Modal auxiliaries express necessity, advice or ability, while aspect auxiliaries show completed, ongoing, future, incomplete or continuing action. Example: mesti menyimpan marks necessity, whereas sedang menyimpan marks an action in progress. Watch out: first decide whether the sentence needs attitude or time.
Semak segera · Kata Bantu
Pilih kata bantu mengikut maksud masa.
Petunjuk waktu menentukan sama ada tindakan selesai, sedang berlaku atau akan berlaku.
Keluarga Farid ____ menyediakan bajet sekarang dan ____ menyemaknya semula pada bulan hadapan.
kata bantu aspek = 时态助动词。sekarang 指向 sedang，说明正在进行；bulan hadapan 指向 akan，说明未来行动。例子：Mereka telah menyimpan 表示已经完成。注意：mesti 和 patut 表示态度，不直接回答时间线索。
kata bantu aspek = aspect auxiliary. Sekarang points to sedang for an ongoing action, while bulan hadapan points to akan for a future action. Example: Mereka telah menyimpan marks a completed action. Watch out: mesti and patut express attitude rather than directly answering the time clues.
Rumusan Unit 22
Keputusan ekonomi memerlukan bukti dan perlindungan
Pertimbangkan pilihan, tafsir maklumat, lindungi akaun, cipta pantun dan bina ayat yang tepat.
Saya membuat keputusan berjimat dengan alasan dan syarat.
Saya membezakan maklumat tersurat daripada inferens.
Saya tahu cara menolak penggunaan akaun yang mencurigakan.
Saya mengubah suai pantun dan menggunakan kata pemeri, penguat serta bantu.
ekonomi dinamik = 动态经济。日常经济选择会随需要、科技和风险改变，因此要用证据作决定并保护资料。例子：使用电子钱包时兼顾便利、余额和密码安全。注意：语言表达也要准确，才能清楚说明计划与理由。
ekonomi dinamik = dynamic economy. Everyday economic choices change with needs, technology and risk, so decisions require evidence and information protection. Example: when using an e-wallet, balance convenience with sufficient funds and PIN security. Watch out: precise language is also necessary to explain plans and reasons clearly.
Unit 22 selesai
Syabas!
Kamu telah melengkapkan Ekonomi Dinamik.
Teruskan dengan lapan soalan yang menggabungkan semua kemahiran unit.
