Unit 4
Kedaulatan Negara Dicabar
Sejak beratus-ratus tahun dahulu, beberapa kuasa asing datang ke tanah air kita.
Pengenalan
Bagaimanakah kedaulatan dicabar?
Sejak beratus-ratus tahun dahulu, beberapa kuasa asing datang ke tanah air kita. Ada yang meminta ufti, ada yang menghantar pegawai untuk “membantu” mentadbir, dan ada yang terus menakluk seluruh kawasan. Perubahan yang mereka bawa masih dapat dilihat hingga hari ini.
Dengan mempelajari sejarah zaman penjajahan, barulah kita faham betapa berharganya kedaulatan negara. Dalam unit ini, kita akan memahami empat perkara:
- Maksud negeri naungan, campur tangan dan penjajahan
- Kuasa asing yang pernah campur tangan dan menjajah negara kita
- Sebab kuasa asing tertarik dengan negara kita
- Kesan campur tangan dan penjajahan terhadap pentadbiran, sosial dan ekonomi negara kita
💡 Kemahiran sejarah: susun masa kedatangan kuasa asing mengikut urutan, kemudian fikirkan “mengapa mereka datang” dan “apakah akibatnya”.
kedaulatan = 主权。这个单元讲的是曾经来到我国的外来势力。有的要求进贡，有的派官员来管理，有的干脆占领。我们会学习他们三种策略的意思、他们是谁、为什么来，以及他们留下了什么影响。例子：如果外人走进你家，开始安排一切，主人就失去了做主的权力；失去主权的国家就是这样。注意：清单里的四件事，就是整个单元的框架。
kedaulatan = sovereignty. This unit is about the foreign powers that once came to our land. Some asked for tribute, some sent officers to run the administration, and some simply took over. We will learn the meaning of their three strategies, who they were, why they came, and the effects they left behind. Example: If a stranger walks into your house and starts giving orders, the owner has lost control; a country without sovereignty is like that. Watch out: The four points in this list are the frame of the whole unit.
Tiga Strategi
Strategi pertama: Negeri naungan
Kuasa asing mahu mendapatkan tanah dan kekayaan negara kita. Mereka menggunakan tiga strategi, iaitu negeri naungan, campur tangan dan penjajahan. Mari lihat strategi yang paling ringan dahulu.
Negeri naungan ialah kawasan atau negeri yang “dilindungi” oleh kuasa asing. Untuk menunjukkan persahabatan dan mendapat jaminan keselamatan, negeri kecil perlu menghantar ufti kepada negeri besar secara tetap, iaitu harta, pakaian dan bunga mas, sejenis pokok kecil yang dibuat daripada emas dan perak.
| Negeri naungan | Menghantar ufti kepada | Ufti yang dihantar |
|---|---|---|
| Perlis, Kedah, Kelantan dan Terengganu (hingga awal abad ke-20) | Siam (nama lama Thailand) | Sepohon bunga mas setiap tiga tahun |
negeri naungan = 藩属国。藩属国是受到更强大势力保护的州属。为了表示友好、获得安全保障，小国要向大国进贡。玻璃市、吉打、吉兰丹和登嘉楼每三年向暹罗进贡一次金银花（bunga mas），直到二十世纪初。例子：金银花是用金和银打造的小树，不是真的花。注意：藩属国仍然有自己的苏丹，只是必须进贡。
negeri naungan = vassal state. A vassal state is a state protected by a bigger power. To show friendship and to gain a promise of safety, the small state sends tribute to the big one. Perlis, Kedah, Kelantan and Terengganu sent the bunga mas, a tree of gold and silver, to Siam every three years until the early twentieth century. Example: Siam is the old name of the country we now call Thailand. Watch out: A vassal state still had its own ruler, but had to keep sending tribute.
Semak segera
Kedah menghantar sepohon bunga mas kepada Siam setiap tiga tahun. Apakah tujuan utamanya?
tujuan ufti = 进贡的目的。这一题问的是藩属国为什么要送贵重的礼物给大国。想一想弱小的小国和强大的邻国之间是什么关系。有一个选项讲买卖货物，另一个讲邀请外国官员来管理；这两个都不是你刚学到的“受保护”的意思。例子：低年级的学生和高年级的学长做朋友，就不会被人欺负；这是类似的关系。注意：“保护”这个词是这一题的关键。
tujuan ufti = purpose of tribute. This question asks why a vassal state sent an expensive gift to a bigger state. Think about the link between a weak small state and a strong neighbour. One option is about buying goods, another about inviting outside officers to govern; neither is the meaning of protection you just learned. Example: A younger pupil befriends a senior so that nobody bullies him; that is a similar relationship. Watch out: The word protection is the key to this question.
Tiga Strategi
Strategi kedua: Campur tangan
Campur tangan lebih berat daripada negeri naungan, iaitu kuasa asing masuk terus ke dalam pentadbiran negeri. British melantik seorang Residen British yang kononnya “membantu” sultan menguruskan pentadbiran, tetapi sebenarnya Residen itulah yang membuat semua keputusan.
Campur tangan British dalam politik Tanah Melayu bermula pada tahun 1874. British dan Perak menandatangani Perjanjian Pangkor 1874, lalu Perak menjadi negeri pertama yang menerima campur tangan British.
| Tahun | Peristiwa | Akibat |
|---|---|---|
| 1874 | British dan Perak menandatangani Perjanjian Pangkor | Perak menerima Residen British dan menjadi negeri pertama yang dicampuri British |
Contoh: Bayangkan seorang “penasihat” datang ke kelas anda. Katanya dia mahu membantu ketua kelas, tetapi dialah yang menentukan perkara yang dibincangkan dan cara wang kelas dibelanjakan. Sebenarnya ketua kelas sudah tidak berkuasa lagi.
campur tangan = 干政。干政是指外来势力直接介入一个州的行政。英国委任一位参政司（Residen），表面上是给苏丹提意见，实际上作决定的是参政司。英国在马来亚的干政，是在 1874 年签署《邦咯条约》之后，从霹雳开始的。例子：霹雳之后，雪兰莪和彭亨等其他州也接受了英国参政司。注意：邦咯是霹雳的一个岛，条约就是在那里签订的。
campur tangan = intervention. Intervention means a foreign power stepping directly into the administration of a state. The British appointed a Resident who was supposed to advise the Sultan, but in practice the Resident made the decisions. British intervention in Malaya began in Perak after the Pangkor Treaty was signed in 1874. Example: After Perak, other states such as Selangor and Pahang also received a British Resident. Watch out: Pangkor is an island in Perak where the treaty was signed.
Tiga Strategi
Strategi ketiga: Penjajahan
Penjajahan ialah strategi yang paling menyeluruh. Kuasa asing terus menakluk sesebuah negara dan menjadikannya tanah jajahan untuk mendapat keuntungan politik, ekonomi dan sosial.
Di negara kita, terdapat tiga kuasa penjajah yang terawal, masing-masing di tempat yang berbeza:
| Tempat | Kuasa penjajah |
|---|---|
| Melaka | Portugis |
| Sarawak | James Brooke |
| Borneo Utara (Sabah) | Syarikat Borneo Utara British |
💡 Fikirkan: apakah yang boleh kita lakukan supaya kuasa asing tidak campur tangan lagi? Contohnya, rakyat pelbagai kaum bersatu padu, belajar bersungguh-sungguh untuk membangunkan negara dan tidak mudah percaya akan “niat baik” kuasa asing.
penjajahan = 殖民统治。殖民统治是最强硬的策略。外来势力占领一个地方，把它变成殖民地，以取得政治、经济和社会上的利益。我国最早的三股殖民势力是：马六甲的葡萄牙人、砂拉越的詹姆斯布洛克，以及沙巴的英国北婆罗洲公司。例子：葡萄牙人在马六甲不只是做生意，他们把整座城都占领了。注意：这三种策略程度不同：藩属国最轻，殖民统治最重。
penjajahan = colonisation. Colonisation is the harshest strategy. A foreign power conquers a place and turns it into a colony to gain political, economic and social benefits. The three earliest colonisers in our country were the Portuguese in Melaka, James Brooke in Sarawak, and the British North Borneo Company in Sabah. Example: The Portuguese did not just trade in Melaka; they took over the whole city. Watch out: The three strategies differ in degree: vassalage is the lightest, colonisation the heaviest.
Semak segera
British menghantar Residen ke Perak untuk “membantu” sultan menguruskan pentadbiran. Strategi apakah ini?
kenal pasti strategi = 分辨策略。把三种策略再读一遍，问问自己：在这一题里，那个州是在进贡、是外国官员进入了行政，还是整个州被完全占领了？“参政司”和“协助苏丹处理行政”是主要线索。例子：如果题目提到金银花，所说的策略就会不一样。注意：不要看州名来选，要看外来势力做了什么。
kenal pasti strategi = identify the strategy. Read the three strategies again and ask yourself: in this question, does the state send tribute, does a foreign officer enter the administration, or is the state fully conquered? The words Resident and helping the Sultan with administration are the main clues. Example: If a question mentioned the bunga mas, the strategy would be a different one. Watch out: Do not choose by the name of the state; choose by what the foreign power did.
Campur Tangan dan Penjajahan Kuasa Asing
Garis masa (1): Siam, Portugis dan Belanda
Sebanyak tujuh kuasa asing pernah campur tangan atau menjajah negara kita, iaitu Siam, Portugis, Belanda, British, Jepun, keluarga Brooke dan Syarikat Borneo Utara British. Mari ikuti urutan masa dan lihat tiga kuasa yang pertama:
| Kuasa | Peristiwa utama |
|---|---|
| Siam | Menaungi Kedah, Perlis, Kelantan dan Terengganu; kerana sukar ditadbir, keempat-empat negeri itu diserahkan kepada British melalui Perjanjian Bangkok 1909 |
| Portugis | Menawan Melaka pada tahun 1511; Sultan Melaka cuba merampas semula Melaka tetapi gagal; dikalahkan oleh Belanda pada tahun 1641 |
| Belanda | Memerintah Melaka mulai tahun 1641; menyerahkan Melaka kepada British melalui Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 |
garis masa = 时间线。这一屏把三股外来势力按时间排列。暹罗庇护北部四州，后来通过《1909 年曼谷条约》把它们交给英国。葡萄牙人在 1511 年攻占马六甲，1641 年败给荷兰人。荷兰人统治马六甲到 1824 年，然后通过《英荷条约》把它交给英国。例子：马六甲的法摩沙城堡（A Famosa）是葡萄牙人攻占马六甲后建造的。注意：1641 年出现了两次：葡萄牙统治结束，荷兰统治开始。
garis masa = timeline. This screen puts three foreign powers in order of time. Siam protected four northern states and later handed them to the British through the Bangkok Treaty of 1909. The Portuguese captured Melaka in 1511 and lost it to the Dutch in 1641. The Dutch ruled Melaka until 1824, then passed it to the British through the Anglo-Dutch Treaty. Example: The A Famosa fort in Melaka was built by the Portuguese after they captured the city. Watch out: The year 1641 appears twice: the end of the Portuguese and the start of the Dutch.
Campur Tangan dan Penjajahan Kuasa Asing
Garis masa (2): Kedatangan British
British tidak menguasai Tanah Melayu dalam masa sehari, tetapi meluaskan kuasa sedikit demi sedikit. Ingat empat tahun ini:
| Tahun | Tindakan British |
|---|---|
| 1786 | Menduduki Pulau Pinang |
| 1824 | Menerima Melaka daripada Belanda melalui Perjanjian Inggeris-Belanda |
| 1826 | Menyatukan Pulau Pinang, Melaka dan Singapura menjadi Negeri-negeri Selat |
| 1874 | Selepas campur tangan di Perak, British meluaskan kuasa sedikit demi sedikit hingga menguasai seluruh Tanah Melayu sehingga Perang Dunia Kedua |
💡 Soalan pantas: Kuasa asing manakah yang mengalahkan Portugis di Melaka? (Jawapannya ada pada skrin sebelum ini.)
Negeri-negeri Selat = 海峡殖民地。英国人是一步一步来到马来亚的。他们在 1786 年占领槟城，1824 年从荷兰人手中接过马六甲，1826 年把槟城、马六甲和新加坡合并成海峡殖民地。1874 年干预霹雳之后，英国的势力扩展到整个半岛。例子：三个海峡殖民地都位于马六甲海峡沿岸，那是一条繁忙的航道。注意：把这四个年份从早到晚排好，记住它们的顺序。
Negeri-negeri Selat = Straits Settlements. The British came to Malaya step by step. They occupied Penang in 1786, received Melaka from the Dutch in 1824, and joined Penang, Melaka and Singapore into the Straits Settlements in 1826. After intervening in Perak in 1874, British power spread across the whole Peninsula. Example: All three Straits Settlements lie along the Strait of Melaka, a busy shipping lane. Watch out: Arrange these four years from earliest to latest and remember their order.
Campur Tangan dan Penjajahan Kuasa Asing
Garis masa (3): Borneo, pendudukan Jepun dan kembalinya British
Sarawak dan Sabah juga jatuh ke tangan kuasa asing. Semasa Perang Dunia Kedua (1939–1945), Jepun pula pernah menduduki seluruh Tanah Melayu dan Borneo.
| Kuasa | Peristiwa utama |
|---|---|
| Keluarga Brooke | James Brooke memerintah Sarawak mulai tahun 1841 dan menggelar dirinya Rajah Putih; keluarganya memerintah hingga tahun 1946 |
| Syarikat Borneo Utara British | Mendapat hak milik tanah di Sabah; selepas menerima Piagam Diraja British, memerintah secara rasmi mulai tahun 1881 hingga tahun 1946 |
| Jepun | Menduduki Tanah Melayu, Sarawak dan Sabah pada tahun 1942; menyerah kalah pada tahun 1945 |
| British kembali | Kembali ke Tanah Melayu pada tahun 1945 hingga tahun 1957; mengambil alih Sarawak dan Sabah pada tahun 1946 hingga tahun 1963 |
Rajah Putih = 白人拉惹。在婆罗洲，詹姆斯布洛克从 1841 年开始统治砂拉越，自称“白人拉惹”，他的家族一直统治到 1946 年。英国北婆罗洲公司从 1881 年起正式管理沙巴。日本在 1942 年占领了这些地区，1945 年投降。之后英国人回来了：半岛到 1957 年，砂拉越和沙巴到 1963 年。例子：1946 年对沙巴和砂拉越很重要，因为两地都转交给英国政府管理。注意：第二次世界大战从 1939 年持续到 1945 年。
Rajah Putih = White Rajah. In Borneo, James Brooke began ruling Sarawak in 1841 and called himself the White Rajah; his family ruled until 1946. The British North Borneo Company governed Sabah officially from 1881. Japan conquered all these areas in 1942 and surrendered in 1945. The British then returned: the Peninsula until 1957, Sarawak and Sabah until 1963. Example: The year 1946 matters for Sabah and Sarawak because both passed to the British government. Watch out: The Second World War lasted from 1939 to 1945.
Semak segera
Kuasa asing manakah yang memerintah Sabah secara rasmi dari tahun 1881 hingga tahun 1946?
siapa memerintah Sabah = 谁统治沙巴。这一题问的是婆罗洲北部的州，不是砂拉越。回想表格：一方是统治邻州的家族，一方是只统治过马六甲的欧洲势力，还有一方是获得皇家宪章的贸易公司。例子：这家公司后来把首府迁到杰斯顿（Jesselton），也就是今天的亚庇（Kota Kinabalu）。注意：名称里的“公司”（Syarikat）是很大的线索。
siapa memerintah Sabah = who ruled Sabah. This question is about the state in northern Borneo, not Sarawak. Recall the table: one party is a family that ruled the neighbouring state, one is a European power that only ever ruled Melaka, and one is a trading company that received a royal charter. Example: That company moved its capital to Jesselton, now known as Kota Kinabalu. Watch out: The word Syarikat (company) in the name is a big clue.
Kekayaan Bumi Menarik Kuasa Asing
Mengapa mereka datang? (1) Kedudukan dan sumber alam
Ada lima faktor yang mendorong kuasa asing datang dari jauh ke negara kita. Dua faktor pertama berkaitan dengan tanah air kita sendiri:
Kedudukan yang strategik: Melaka terletak di tengah-tengah laluan perdagangan laut antara Timur dan Barat, maka sejak awal lagi Melaka menjadi pelabuhan persinggahan yang penting. Portugis dan Belanda mahu menguasai Melaka supaya dapat mengawal perdagangan rempah di Kepulauan Melayu.
Sumber alam yang kaya:
| Kawasan | Sumber alam |
|---|---|
| Tanah Melayu | Bijih timah, besi, emas |
| Sabah | Balak, rotan, sarang burung |
| Sarawak | Emas, kapur barus, sagu |
kedudukan strategik = 优越的地理位置。前两个因素和我们的土地本身有关。马六甲位于东西方海上贸易路线的中间，所以来自印度、中国和马来群岛的船只都在那里停泊。葡萄牙人和荷兰人想控制香料贸易。另外，半岛盛产锡米，沙巴有原木和燕窝，砂拉越有黄金和硕莪。例子：沙巴山洞里的燕窝，以高价卖给中国商人。注意：每个地区的物产都不一样，试着把地区和物产配对起来。
kedudukan strategik = strategic location. The first two factors are about our land itself. Melaka sits in the middle of the sea trade route between east and west, so ships from India, China and the Malay islands stopped there. The Portuguese and the Dutch wanted to control the spice trade. Besides that, the Peninsula was rich in tin, Sabah in timber and birds nests, Sarawak in gold and sago. Example: Birds nests from caves in Sabah were sold at high prices to Chinese traders. Watch out: Each region has different products; try matching each region with its products.
Kekayaan Bumi Menarik Kuasa Asing
Mengapa mereka datang? (2) Agama, industri dan kemegahan
Tiga faktor lagi datang daripada pemikiran dan keperluan orang Eropah sendiri:
| Faktor | Penerangan |
|---|---|
| Penyebaran agama | Mahu menyebarkan agama Kristian ke seluruh dunia; Raja Portugal menyokong pelayaran untuk tujuan ini (Gereja St. Paul dibina di Melaka pada tahun 1521) |
| Perkembangan Revolusi Perindustrian | Revolusi Perindustrian bermula di Eropah pada abad ke-18; besi keluli, kereta dan makanan dalam tin dikeluarkan secara besar-besaran; tanah jajahan diperlukan untuk membekalkan sumber alam dan untuk menjual barangan |
| Kemegahan empayar | Semakin banyak tanah jajahan, semakin megah sesebuah empayar. British menjadi kuasa yang mempunyai tanah jajahan paling banyak; James Brooke melihat British menduduki Pulau Pinang dan Singapura, lalu dia pula menduduki Sarawak |
💡 Fikirkan: rakyat perlu meningkatkan semangat cinta akan negara supaya kedaulatan negara terpelihara dan sejarah tidak berulang.
Revolusi Perindustrian = 工业革命。另外三个因素来自欧洲人自己的需要。第一，他们想传播基督教。第二，十八世纪的工业革命让工厂需要原料和新的市场，所以他们去找殖民地。第三，拥有许多殖民地被看作帝国的光荣。例子：欧洲的罐头工厂需要霹雳的锡米来制造食品罐头。注意：这三个因素不是关于我们的土地，而是关于殖民者想要什么。
Revolusi Perindustrian = Industrial Revolution. Three more factors came from the needs of the Europeans themselves. First, they wanted to spread Christianity. Second, the Industrial Revolution in the eighteenth century made factories hungry for raw materials and new markets, so they looked for colonies. Third, owning many colonies was seen as glory for their empire. Example: Canning factories in Europe needed tin from Perak to make food cans. Watch out: These three factors are not about our land, but about the wishes of the colonisers.
Semak segera
Selepas Revolusi Perindustrian bermula di Eropah pada abad ke-18, mengapakah kuasa asing semakin mahukan tanah jajahan?
sebab dan akibat = 前因后果。这一题考的是前因后果。原因是工业革命；结果是想要拥有殖民地。想一想一家工厂要继续运作、赚到钱，需要什么，然后找出同时提到这两种需要的选项。例子：鞋厂需要皮革做原料，也需要商店来卖鞋。注意：另外两个选项和工厂或贸易没有关系。
sebab dan akibat = cause and effect. This question tests cause and effect. The cause is the Industrial Revolution; the effect is the wish to own colonies. Think about what a factory needs to keep running and make a profit, then find the option that mentions both of those needs. Example: A shoe factory needs leather as material and shops to sell the shoes. Watch out: The other two options have nothing to do with factories or trade.
Kesan Penjajahan
Kesan terhadap pentadbiran (1)
Campur tangan dan penjajahan kuasa asing membahagikan Tanah Melayu, Sarawak dan Sabah kepada lima unit pentadbiran, masing-masing dengan cara pentadbiran sendiri. Mari lihat tiga unit yang pertama:
| Unit pentadbiran (tahun) | Kawasan dan cara pentadbiran |
|---|---|
| Negeri-negeri Selat (1826) | Pulau Pinang, Melaka dan Singapura; tanah jajahan mahkota British yang ditadbir oleh seorang gabenor |
| Sarawak (1841) | Pemerintahan Rajah Putih bercorak monarki; negeri dibahagikan kepada lima bahagian yang ditadbir oleh Residen |
| Borneo Utara (1881) | Sabah; ditadbir mengikut arahan lembaga pengarah syarikat di London dan diketuai oleh seorang gabenor |
💡 Monarki = pemerintahan beraja. Tanah jajahan mahkota = kawasan di seberang laut yang diperintah terus oleh kerajaan British.
tanah jajahan mahkota = 皇家殖民地。前三个单位用三种方式管理。海峡殖民地成为皇家殖民地，也就是由英国政府通过总督直接统治的地区。砂拉越由白人拉惹以君主统治（monarki）的方式治理，全州分为五个省。沙巴则听从伦敦公司董事部的命令。例子：海峡殖民地的总督住在新加坡，那里是这一组的行政中心。注意：“君主统治”（monarki）的意思是由君主治理的政府（pemerintahan beraja）。
tanah jajahan mahkota = crown colony. The first three units were run in three ways. The Straits Settlements became a crown colony, an area ruled directly by the British government through a governor. Sarawak was ruled as a monarchy by the White Rajah and divided into five divisions. Sabah took orders from the board of directors of a company in London. Example: The governor of the Straits Settlements lived in Singapore, the centre of that group. Watch out: The term monarki means government by a ruler (pemerintahan beraja).
Kesan Penjajahan
Kesan terhadap pentadbiran (2)
Negeri-negeri Melayu yang selebihnya dibahagikan kepada dua kumpulan, iaitu Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu. Kedua-dua kumpulan mempunyai pegawai British, tetapi kuasa mereka berbeza:
| Unit pentadbiran (tahun) | Kawasan dan cara pentadbiran |
|---|---|
| Negeri-negeri Melayu Bersekutu (1896) | Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang; Residen British mentadbir negeri tetapi tidak boleh campur tangan dalam hal agama Islam dan adat istiadat Melayu |
| Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu (1909, 1914) | Kedah, Kelantan, Perlis dan Terengganu, diikuti Johor pada tahun 1914; Penasihat British membantu pentadbiran |
💡 Residen dan Penasihat British ialah pegawai penjajah yang memberikan nasihat kepada raja atau sultan.
Negeri-negeri Melayu Bersekutu = 马来联邦。其余的马来州属被分成两组。霹雳、雪兰莪、森美兰和彭亨在 1896 年组成联邦，由英国参政司管理，但参政司不能碰伊斯兰教和马来风俗。吉打、吉兰丹、玻璃市和登嘉楼在 1909 年，以及柔佛在 1914 年，成为马来属邦，只接受顾问官。例子：参政司和顾问官都是英国官员，但顾问官的权力比较小。注意：北部这四个州，就是 1909 年被交给英国的前暹罗藩属国。
Negeri-negeri Melayu Bersekutu = Federated Malay States. The remaining Malay states were put into two groups. Perak, Selangor, Negeri Sembilan and Pahang federated in 1896 and were run by British Residents, who could not touch Islam and Malay custom. Kedah, Kelantan, Perlis and Terengganu in 1909, and Johor in 1914, became unfederated states and only received advisers. Example: A Resident and an adviser were both British officers, but the adviser had less power. Watch out: The four northern states are the former Siamese vassals handed over in 1909.
Semak segera
Negeri manakah yang membentuk Negeri-negeri Melayu Bersekutu pada tahun 1896?
negeri bersekutu = 联邦州属。这一题要找出在 1896 年合并、由英国参政司管理的四个州。有一个选项列出的是以前是暹罗藩属国的北部四州；另一个选项把海峡殖民地的港口和一个南部州属混在一起。找出位于半岛中部、盛产锡米的那一组州。例子：吉隆坡被选为这一组州属的首府。注意：“1896 年”和“参政司”是两个主要线索。
negeri bersekutu = federated states. This question asks for the four states that joined together in 1896 and were run by British Residents. One option lists the four northern states that were once Siamese vassals; another mixes the Straits ports with a southern state. Look for the group of tin-rich states in the middle of the Peninsula. Example: Kuala Lumpur was chosen as the capital of this group of states. Watch out: The year 1896 and the word Resident are the two main clues.
Kesan Penjajahan
Kesan terhadap ekonomi
British memperkenalkan beberapa langkah baharu untuk merampas dan menguasai sumber alam negara kita yang kaya. Langkah-langkah ini mengubah ekonomi negara kita:
| Aspek | Apa yang berlaku |
|---|---|
| Perkembangan perlombongan | Bijih timah di Tanah Melayu, emas di Sarawak dan arang batu di Sabah dilombong secara besar-besaran |
| Perkembangan pertanian komersial | Tanaman untuk dieksport: kelapa sawit, tebu dan kopi di Tanah Melayu; lada hitam di Sarawak; tembakau di Sabah |
| Penanaman getah | Ladang getah dibuka secara besar-besaran; syarikat Guthrie dan Syarikat Borneo Utara British terlibat dalam penanaman getah |
| Sistem perbankan moden | Mercantile Bank (1859) dan The Chartered Bank (1888) ditubuhkan |
pertanian komersial = 商业化农业。英国人引进新的方法来掠夺我国的财富。矿业迅速发展：半岛的锡米、砂拉越的黄金和沙巴的煤。油棕、甘蔗、咖啡、黑胡椒和烟草等作物是种来出口的。胶园被大规模开辟，现代银行也成立了，用来管理钱财。例子：牙直利（Guthrie）是一家欧洲公司，在半岛开辟了大片胶园。注意：这些措施都是为了殖民者的利益，不是为了本地人民。
pertanian komersial = commercial agriculture. The British introduced new ways to take the wealth of our country. Mining grew fast: tin on the Peninsula, gold in Sarawak and coal in Sabah. Crops such as oil palm, sugar cane, coffee, black pepper and tobacco were grown for export. Rubber estates were opened on a large scale, and modern banks were set up to handle the money. Example: Guthrie was a European company that opened large rubber estates on the Peninsula. Watch out: All these steps were for the profit of the colonisers, not for the local people.
Kesan Penjajahan
Kesan terhadap sosial
Untuk menyokong kegiatan ekonomi, kerajaan penjajah turut mengubah wajah masyarakat negara kita. Sebahagian perubahan ini masih mempengaruhi kita hingga hari ini:
- Pembentukan masyarakat majmuk: buruh dari China dan India dibawa masuk, lalu terbentuklah masyarakat berbilang kaum seperti hari ini
- Kemunculan bandar baharu: Kuala Lumpur, Ipoh, Taiping, Seremban, Sibu, Miri, Jesselton (nama lama Kota Kinabalu), Sandakan dan Tawau menjadi pusat pentadbiran, pusat perniagaan dan pelabuhan
- Perkembangan sistem pendidikan: wujud sekolah pelbagai aliran, iaitu sekolah Melayu, Inggeris, Cina dan Tamil; British membina sekolah Inggeris di bandar dan menubuhkan maktab perguruan untuk melatih guru
- Perkembangan pengangkutan dan perhubungan: landasan kereta api dan jalan raya dibina supaya sumber alam mudah dibawa ke pelabuhan; perkhidmatan pos, telegraf dan telefon disediakan
- Perkembangan kemudahan perubatan: hospital dan dispensari didirikan
💡 Ingat: semua dasar pentadbiran, sosial dan ekonomi pada masa itu hanya bertujuan menjaga kepentingan kerajaan penjajah.
masyarakat majmuk = 多元族群社会。殖民统治对社会的影响，到今天还看得见。来自中国和印度的劳工被引进，形成了多元种族社会。吉隆坡、怡保、诗巫和杰斯顿等新城镇出现了。各源流学校开办了，政府修建公路和铁路把物产运到港口，也设立了医院。例子：1880 年建成的太平医院，是我国第一家医院。注意：这些设施是为了殖民者的利益而建的，虽然人民也有使用。
masyarakat majmuk = multi-ethnic society. The social effects of colonial rule can still be seen today. Workers from China and India were brought in, forming a society of many races. New towns such as Kuala Lumpur, Ipoh, Sibu and Jesselton appeared. Schools of different streams were opened, roads and railways were built to carry produce to the ports, and hospitals were set up. Example: Taiping Hospital, built in 1880, was the first hospital in our country. Watch out: These facilities were built for the colonisers benefit, even though local people also used them.
Semak segera
Mengapakah British membina landasan kereta api dan jalan raya di negara kita?
tujuan jalan raya = 修路的目的。这一题问殖民者为什么修建铁路和公路。记住殖民者所有政策的主要目的：掠夺我国的财富。想一想有什么东西必须从矿场和园丘运到港口的船上。另外两个选项讲的是学生和苏丹，不是殖民者的利益。例子：第一条铁路连接了锡矿场和附近的港口。注意：问问自己：谁从那些道路得到好处？
tujuan jalan raya = purpose of roads. This question asks why the colonisers built railways and roads. Remember the main aim of every colonial policy: to take the wealth of our country. Think about what had to be carried from mines and estates to the ships at the port. The other two options talk about pupils and the Sultan, not about colonial profit. Example: The first railway line linked a tin mine with a nearby port. Watch out: Ask yourself who profited from those roads.
Nilai Teras Kewarganegaraan · Bertanggungjawab
Hargai kedaulatan hari ini
Kita mempelajari sejarah penjajahan untuk menghargai kedaulatan hari ini, bukan untuk berdendam. Contohnya, Jesselton yang dijadikan ibu negeri Borneo Utara oleh British ditukar nama kepada Kota Kinabalu pada tahun 1968, dan kini ditadbir oleh rakyat kita sendiri.
Sebagai warganegara yang bertanggungjawab, kita mempertahankan kedaulatan negara pada tiga peringkat:
| Peringkat | Apa yang boleh dilakukan |
|---|---|
| Individu | Murid perlu cinta akan negara, belajar bersungguh-sungguh dan mengenali sejarah negara |
| Masyarakat | Warganegara yang cinta akan negara membentuk masyarakat yang bersemangat patriotik |
| Negara | Rakyat yang bersemangat patriotik dapat mempertahankan kedaulatan dan mengekalkan kemakmuran negara |
💡 Cara memelihara keamanan dan kemakmuran negara: rakyat pelbagai kaum saling menghormati dan bertoleransi, memupuk semangat cinta akan negara, dan menyokong rancangan pembangunan negara.
bertanggungjawab = 负责任。这个单元的核心价值是负责任。学习殖民历史，能帮助我们珍惜今天拥有的主权。杰斯顿是英国时代北婆罗洲的首府，1968 年改名为亚庇，今天由我们自己的人民管理。每个学生都可以用认真学习、热爱国家来出一份力。例子：在学校尊重不同种族的同学，是维护国家和平的一个小方法。注意：主权要靠每一个人守护，不只是政府的事。
bertanggungjawab = responsibility. The core value of this unit is responsibility. Learning the history of colonial rule helps us treasure the sovereignty we have today. Jesselton, the capital of North Borneo in British times, was renamed Kota Kinabalu in 1968 and is now run by our own people. Every pupil can contribute by studying hard and loving the country. Example: Respecting classmates of different races at school is one small way to keep the country peaceful. Watch out: Sovereignty is guarded by everyone, not by the government alone.
Rumusan Unit 4
Apa yang telah kita pelajari
Tiga strategi: negeri naungan (dilindungi, menghantar ufti) → campur tangan (Residen masuk terus ke dalam pentadbiran) → penjajahan (menakluk terus)
Tujuh kuasa asing: Siam, Portugis (1511), Belanda (1641), British (1786, 1824, 1826, 1874), keluarga Brooke (1841), Syarikat Borneo Utara British (1881), Jepun (1942)
Lima faktor kedatangan kuasa asing: kedudukan yang strategik, sumber alam yang kaya, penyebaran agama, perkembangan Revolusi Perindustrian, kemegahan empayar
Kesan terhadap pentadbiran: lima unit, iaitu Negeri-negeri Selat, Sarawak, Borneo Utara, Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu
Kesan terhadap ekonomi: perlombongan, pertanian komersial, getah, perbankan moden; kesan terhadap sosial: masyarakat majmuk, bandar baharu, pendidikan, pengangkutan dan perhubungan, perubatan
Warganegara yang bertanggungjawab perlu meningkatkan semangat cinta akan negara dan mempertahankan kedaulatan supaya sejarah penjajahan tidak berulang
ringkasan unit = 本课小结。这个单元带你从进贡金银花的时代，走到英国人离开沙巴和砂拉越的时代。你学了外来势力的三种策略、按时间顺序来到的七股势力、他们到来的五个因素，以及殖民统治对我国行政、经济和社会的影响。例子：如果重要的年份还是记不清楚，就回到三个时间线画面再看一遍。注意：试着不看画面，把七股外来势力按时间顺序说出来。
ringkasan unit = unit summary. This unit took you from the time of the bunga mas tribute to the time the British left Sabah and Sarawak. You learned the three strategies of foreign powers, the seven powers in order of time, the five reasons they came, and the effects of colonial rule on our administration, economy and society. Example: If the important years still confuse you, go back to the three timeline screens. Watch out: Try to name the seven foreign powers in order of time without looking at the screens.