jejak sisa = tracing waste. Identify the source and type before explaining collection, separation, transport and treatment, so the method can be judged safely. Example: fruit and vegetable scraps may enter composting, while an old phone goes to an authorised collector. Watch out: placing every waste item in one bin is not separation.
1.1.2 · Mendengar dan Bertutur
Dengar arahan dan fahami sebabnya
Respons yang baik menyatakan tindakan yang perlu dilakukan serta masalah yang hendak dicegah.
Asingkan sisaElak bahan bercampur dan mudahkan pemprosesan
Guna beg mesra alamKurangkan penggunaan beg sekali guna
Jangan buang merata-rataJaga kebersihan serta aliran air
Elak penyembelihanCegah sisa dan cecair mencemari sungai
arahan berserta sebab = 带理由的指示。聆听时把每项行动与要预防的问题配对，回应才不只是重复命令。例子：禁止随处丢厨余，是为了避免臭味、害虫和排水受阻。注意：不同指示针对的风险不完全相同。
arahan berserta sebab = an instruction with its reason. Pair each action with the problem it is meant to prevent so the response goes beyond repeating a command. Example: food waste should not be scattered because it may cause odour, pests and blocked drainage. Watch out: different instructions address different risks.
1.1.2 · Proses
Terangkan proses pengkomposan mengikut urutan
Gunakan penanda wacana supaya pendengar dapat mengikuti perjalanan sisa organik.
Mula-mula, sisa makanan yang sesuai dikumpulkan dan diasingkan daripada bahan bukan organik.
Seterusnya, sisa dihantar ke tempat pemprosesan.
Kemudian, bahan organik diuraikan dalam keadaan terkawal.
Akhirnya, kompos matang digunakan untuk menyuburkan tanaman.
urutan pengkomposan = composting sequence. Explain that suitable organic matter is separated, sent for controlled decomposition and finally becomes usable compost. Example: plastic mixed with food scraps should be removed before treatment. Watch out: composting is not burying all kinds of rubbish together and waiting for them to disappear.
Semak segera · Respons lisan
Hubungkan langkah dengan tujuan.
Pilih respons yang boleh diterangkan semula dengan lengkap.
Mengapakah sisa makanan di pasar perlu diasingkan daripada bahan bukan organik?
tujuan pengasingan = 分类目的。题目要找分类怎样支持下一步处理，所以应关注有机物保持干净并适合堆肥。例子：金属罐从菜叶中取出后，可分别回收。注意：把市场变干净不能以污染河流或空气为代价。
tujuan pengasingan = purpose of separation. The question asks how separation supports later treatment, so focus on keeping organic matter suitable for composting. Example: metal cans removed from vegetable leaves can be recycled separately. Watch out: cleaning a market must not transfer pollution to a river or the air.
2.3.1 · Membaca
Kenal fungsi setiap bahan
Berita, poster dan sajak menyampaikan maklumat dengan cara yang berbeza tetapi boleh saling melengkapi.
BeritaSiapa menganjurkan, tujuan, tempoh dan cara menyertai
PosterLangkah ringkas: kumpul, timbang dan tebus
SajakSeruan kepada keluarga, jiran dan masyarakat untuk bertindak
Catat idea yang berulang dan maklumat unik sebelum menulis rumusan.
pelbagai bahan = 多种材料。新闻提供事实，海报压缩行动步骤，诗歌用节奏和呼吁激发参与；阅读者要分辨各自贡献。例子：“收集—称重—兑换”来自活动流程，而参与意义可从新闻目的归纳。注意：不能只抄其中一份材料。
pelbagai bahan = multiple materials. A news report supplies facts, a poster compresses action steps, and a poem uses rhythm and appeal to encourage participation. Example: collect, weigh and redeem describes a process, while the purpose comes from the report. Watch out: a synthesis should not simply copy only one source.
2.3.1 · Rumusan
Gabungkan idea bersama dan bukti penting
Rumusan menyampaikan isi keseluruhan dengan ringkas, bukan menyenaraikan semua ayat.
Idea bersama: kitar semula memerlukan penyertaan masyarakat.
Bukti 1: bahan yang sesuai dikumpul dan dinilai melalui program.
Bukti 2: keluarga serta jiran boleh mengasingkan kertas, plastik dan logam.
Rumusan: kempen menjadikan kitar semula lebih mudah dan menarik sambil membina tanggungjawab menjaga alam.
rumusan = synthesis. Find the question answered jointly by the sources, select a few key facts and state the overall conclusion while omitting greetings and repeated details. Example: several materials promoting recycling can be summarised as building environmental responsibility through programmes and family action. Watch out: a summary is not a sentence-by-sentence rewrite.
Semak segera · Pelbagai bahan
Pilih rumusan yang merangkumi semua bahan.
Pastikan ada idea keseluruhan dan tindakan utama.
Rumusan manakah paling sesuai bagi berita, poster dan sajak tentang kempen kitar semula?
rumusan menyeluruh = comprehensive synthesis. The response should cover public participation, material separation and environmental responsibility rather than treating a reward as the only purpose. Example: a reward may attract participation, but the central aim is a lasting recycling habit. Watch out: one date or one image from a poem is not enough.
3.1.1 · Menulis
Bentuk tulisan berangkai yang mudah dibaca
Tulisan cantik masih perlu mengekalkan bentuk huruf, sambungan, jarak dan garis dasar.
Bentuk hurufTinggi dan lengkung konsisten
SambunganHuruf dalam perkataan bersambung lancar
JarakAntara perkataan jelas, tidak terlalu rapat
Garis dasarTulisan tidak naik turun tanpa kawalan
tulisan berangkai = 连笔字。练习时先慢写字母形状和连接，再保持词间空格与同一基线，最后才提高速度。例子：同一单词内字母相连，但两个单词之间必须留出清楚距离。注意：连笔不等于把整句挤成一条线。
tulisan berangkai = cursive writing. Practise letter shapes and joins slowly, preserve spaces and a steady baseline, and increase speed only after the form is clear. Example: letters within one word connect, while separate words need a visible gap. Watch out: cursive does not mean squeezing an entire sentence into one line.
3.1.1 · Penyalinan
Salin perenggan tanpa mengubah kandungan
Tulisan mekanis menilai ketepatan penyalinan serta kebolehbacaan, bukan ciptaan ayat baharu.
1. Baca satu ayat penuh dan tandakan ejaan sukar.
2. Salin dalam kumpulan kata pendek, bukan huruf demi huruf.
3. Kekalkan huruf besar, koma, noktah dan sempadan perenggan.
4. Bandingkan semula setiap baris dengan teks sumber.
penyalinan mekanis = mechanical copying. The aim is to reproduce a paragraph accurately and legibly in cursive without changing words or punctuation. Example: a card’s salutation, body and signature keep their separate positions. Watch out: even a more attractive new sentence should not replace the source meaning in a copying task.
Semak segera · Tulisan berangkai
Pilih kaedah penyalinan yang tepat.
Ketepatan bahasa dan kebolehbacaan perlu dijaga bersama.
Apakah langkah terbaik sebelum menyalin kad ucapan dalam tulisan berangkai?
persediaan menyalin = preparation for copying. Read the complete sentence, note spelling and punctuation, and copy in meaningful word groups to reduce omissions and maintain smooth joins. Example: view the whole salutation before writing it rather than stopping after every letter. Watch out: copying does not permit arbitrary additions or deletions.
4.2.1 · Seni Bahasa
Lagukan syair dengan rentak yang terkawal
Sebutan, jeda dan nada membantu pendengar mengikuti maksud setiap rangkap.
Sebutan: lafazkan setiap perkataan dengan jelas.
Jeda: berhenti singkat pada hujung baris dan lebih nyata pada hujung rangkap.
Nada: gunakan nada menghargai apabila menyampaikan manfaat alam.
Kelajuan: kekalkan rentak sederhana supaya isi dapat difahami.
melagukan syair = chanting a syair. Match the rhythm of each four-line stanza, pause lightly at line endings, pause more clearly between stanzas and keep pronunciation distinct. Example: use a calm, appreciative tone when describing a river supporting life. Watch out: excessive speed or stretching every sound can hide the meaning.
4.2.1 · Idea keseluruhan
Gabungkan manfaat sungai kepada tiga kumpulan
Idea keseluruhan lahir daripada hubungan semua rangkap, bukan satu baris pilihan.
HidupanHabitat dan sumber makanan haiwan akuatik
TumbuhanAir membantu pertumbuhan dan kesegaran kawasan
ManusiaSumber air, pertanian, ekonomi dan ketenangan
Idea keseluruhan: sungai yang dipelihara menyokong kehidupan dan perlu dihargai bersama.
idea keseluruhan = 整体思想。把每节分别提到的水生动物、植物与人类用途连接起来，才能概括“受保护河流支撑多方生命”。例子：饮水只是人类层面，不能代表整首诗。注意：总结应包含共同价值和保护责任。
idea keseluruhan = overall idea. Connect the stanzas about aquatic animals, plants and human uses to conclude that a protected river supports many forms of life. Example: drinking water covers only the human benefit and cannot represent the whole poem. Watch out: the statement should include both shared value and the need for care.
Semak segera · Syair
Pilih idea yang merangkumi semua rangkap.
Hubungkan manfaat kepada hidupan, tumbuhan dan manusia.
Apakah idea keseluruhan syair tentang sungai yang terpelihara?
merumus syair = summarising a poem. The response should cover the shared centre of all stanzas rather than one subject or use. Example: a river provides habitat, supports plants and serves human life, so it deserves protection. Watch out: an overall idea cannot exclude major groups repeatedly represented in the poem.
5.3.3 · Konteks
Urus e-sisa melalui saluran yang selamat
Telefon, tablet dan aksesori mengandungi bahan berguna serta komponen yang boleh memudaratkan jika dibuang sewenang-wenangnya.
Serahkan peranti kepada pengumpul e-sisa yang sah.
Baik pulih peranti yang masih selamat digunakan.
Kitar semula bahan melalui proses terkawal untuk mengurangkan perlombongan baharu.
Elakkan membakar, memecahkan atau mencampurkan e-sisa dengan sampah biasa.
e-sisa mudah alih = 移动电子废物。旧手机、平板与配件应交给合格收集者，让可回收材料和危险组件受控处理。例子：仍可安全使用的设备可先维修延长寿命。注意：电池不能随普通垃圾焚烧或压碎。
e-sisa mudah alih = mobile electronic waste. Old phones, tablets and accessories should go to an authorised collector so useful materials and hazardous parts receive controlled treatment. Example: a device that remains safe may be repaired to extend its life. Watch out: batteries must not be burned or crushed with ordinary rubbish.
5.3.3 · Tatabahasa
Ayat pasif orang pertama dan kedua
Kata ganti nama diletakkan sebelum kata kerja dasar tanpa imbuhan di- dan tanpa oleh.
Aktif: Saya kongsikan maklumat itu.
Pasif: Maklumat itu saya kongsikan.
Aktif: Kita serahkan e-sisa kepada pengumpul.
Pasif: E-sisa itu perlu kita serahkan kepada pengumpul.
Rumus: objek + saya／kami／kita／awak + kata kerja dasar.
pasif ganti diri = 人称代词被动句。第一、第二人称被动句把原宾语放前面，代词紧接词根动词，不用 di- 或 oleh。例子：Borang itu kami isi hari ini。注意：不可写 Borang itu diisi oleh kami 作为本课要求的第一人称常用结构。
pasif ganti diri = pronoun passive. For first- and second-person passive sentences, move the object forward and place the pronoun directly before the root verb without di- or oleh. Example: Borang itu kami isi hari ini. Watch out: this lesson expects the standard pronoun pattern rather than diisi oleh kami.
Semak segera · Pasif orang pertama
Susun objek, kata ganti dan kata kerja dasar.
Jangan gunakan di-…oleh untuk pola kata ganti diri.
Apakah ayat pasif yang tepat bagi ‘Kita serahkan telefon lama itu kepada pengumpul sah’?
objek + kita + kata kerja = 宾语＋我们＋词根动词。先找原宾语 telefon lama itu，把它移到句首，再紧接 kita serahkan；接收地点保持。转换后还要检查动作方向是否一致。例子：Bateri itu kita asingkan terlebih dahulu。注意：不要把 kita 放到 oleh 后面。
objek + kita + kata kerja = object plus we plus root verb. Move the original object, telefon lama itu, to the front and follow it with kita serahkan while retaining the destination. Example: Bateri itu kita asingkan terlebih dahulu. Watch out: do not place kita after oleh in this pronoun passive pattern.
5.3.3 · Tatabahasa
Ayat pasif orang ketiga menggunakan di-
Pelaku pihak ketiga boleh hadir selepas kata kerja pasif, lazimnya dengan oleh.
Pasif: Komponen berbahaya diproses oleh pengumpul sah.
pasif orang ketiga = 第三人称被动句。原宾语成为句首主语，动词改用 di-，第三人称行动者通常置于 oleh 后。例子：Peranti dibaik pulih oleh juruteknik。注意：di 作为动词前缀要连写，表示地点的 di pusat 则分写。
pasif orang ketiga = third-person passive. The original object becomes the subject, the verb takes di-, and the third-person actor commonly follows oleh. Example: Peranti dibaik pulih oleh juruteknik. Watch out: di- as a verb prefix is joined, while the place marker in di pusat is written separately.
Semak segera · Pasif orang ketiga
Pilih bentuk yang mengekalkan pelaku dan objek.
Semak imbuhan di- dan frasa oleh.
Apakah bentuk pasif bagi ‘Juruteknik membaik pulih tablet yang masih selamat’?
pelaku dan objek = 行动者与对象。原宾语 tablet 移到前面承受维修动作，juruteknik 仍是执行者，所以放在 oleh 后。例子：Komputer diperiksa oleh pegawai。注意：若把技术员写成被维修对象，原意就颠倒。
pelaku dan objek = actor and object. The original object, tablet, moves forward to receive the repair, while juruteknik remains the actor after oleh. Example: Komputer diperiksa oleh pegawai. Watch out: making the technician the item being repaired reverses the original meaning.
Pengukuhan · Dua pola pasif
Bezakan pola mengikut pelaku.
Kata ganti diri dan pihak ketiga menggunakan susunan yang berbeza.
Pasangan manakah menggunakan kedua-dua pola ayat pasif dengan tepat?
dua pola pasif = 两种被动结构。行动者是 kita 时用“宾语＋kita＋词根动词”；行动者是第三方 pengumpul 时用 di- 动词和 oleh。先判断行动者的人称，再套用相应结构。例子：Data itu kami padam；Peranti itu diperiksa oleh pegawai。注意：两种规则不能随意混合。
dua pola pasif = two passive patterns. With kita, use object plus pronoun plus root verb; with a third-person actor such as pengumpul, use a di- verb and oleh. Example: Data itu kami padam; Peranti itu diperiksa oleh pegawai. Watch out: the two patterns should not be mixed randomly.
Rumusan Unit 20
Tindakan alam memerlukan urutan dan bahasa yang jelas
Asingkan sisa, gabungkan maklumat, salin dengan teliti, hayati syair dan pilih pola ayat mengikut pelaku.
Saya memberikan respons terhadap arahan kebersihan dan proses kompos.
Saya merumus berita, poster dan sajak.
Saya menyalin perenggan dalam tulisan berangkai dengan tepat.
Saya menghayati syair serta membezakan dua pola ayat pasif.
tindakan alam yang jelas = 清楚的环保行动。信息要从正确聆听与阅读开始，再用准确书写和句式传达责任与处理结果。例子：主动句可突出负责人，被动句可突出被处理的电子废物。注意：环保口号若没有正确步骤，仍可能造成污染。
tindakan alam yang jelas = clear environmental action. Information begins with accurate listening and reading, then uses careful writing and sentence focus to communicate responsibility and outcomes. Example: an active sentence highlights the responsible actor, while a passive sentence highlights the electronic waste being treated. Watch out: an environmental slogan without correct steps may still lead to pollution.
Unit 20 selesai
Syabas!
Kamu telah melengkapkan Selamatkan Alam Kita.
Teruskan dengan lapan soalan yang menggabungkan semua kemahiran unit.
