Tampilkan kepimpinan, bahasa santun dan tanggungjawab melalui pertuturan serta penulisan yang jelas.
Situasi baharu
Pasukan Pemimpin Muda
Sekumpulan murid menyediakan latihan kepimpinan, buletin inspirasi dan kempen integriti sekolah.
TeladanTindakan pemimpin mesti boleh dipercayai
BahasaArahan dan teguran perlu jelas serta santun
CatatanIdea disusun sebelum dikongsi kepada orang lain
insan berketerampilan = 有能力且品格良好的人。真正的能力包括负责任地领导、清楚表达、尊重他人和诚实完成任务。例子：小组长先听取安全简报，再按成员能力分配工作。注意：声音响亮不等于领导方式正确。
insan berketerampilan = a capable person of good character. True capability includes responsible leadership, clear expression, respect for others and honest completion of duties. Example: a group leader listens to the safety briefing before assigning work according to each member's ability. Watch out: a loud voice does not automatically show good leadership.
1.3.1 · Mendengar dan Bertutur
Susun kisah kepimpinan mengikut urutan
Cerita yang jelas bergerak daripada arahan, tindakan, bantuan hingga hasil.
1Iman mendengar taklimat keselamatan perkhemahan
2Dia membahagikan tugas memasang khemah
3Semasa angin kuat, dia menenangkan ahli dan membantu ikatan
4Pasukan memeriksa kawasan lalu dipuji kerana bekerjasama
urutan cerita = 故事顺序。叙事要按照“接收指示—采取行动—面对困难—取得结果”的时间与因果关系展开。例子：先听安全说明，才能在强风时选择正确处理方法。注意：若把赞扬放在努力之前，故事逻辑会中断。
urutan cerita = story sequence. A narrative should move through receiving instructions, taking action, facing difficulty and reaching an outcome in time and causal order. Example: the safety briefing comes before the leader chooses the correct response during strong wind. Watch out: placing praise before the effort breaks the story logic.
1.3.1 · Penyampaian
Padankan suara dengan peristiwa
Sebutan tepat membawa makna; intonasi dan gaya menunjukkan arahan, cemas, yakin atau gembira.
ArahanNada tegas tetapi tidak menengking
KesukaranTempo sederhana dan wajah serius
GalakanNada meyakinkan serta gerak tangan terbuka
KejayaanIntonasi ceria tanpa berlebih-lebihan
intonasi dan gaya = 语调与表达姿态。讲述者应根据事件改变音调、速度、表情和动作，同时保持每个词发音清楚。例子：领导安慰队员时可放慢语速并使用稳定语气。注意：夸张动作不能遮盖故事内容。
intonasi dan gaya = intonation and delivery. A storyteller changes pitch, pace, facial expression and movement to match each event while keeping pronunciation clear. Example: a leader calming the group may slow down and use a steady tone. Watch out: exaggerated movement must not distract listeners from the story content.
Semak segera · Ketokohan dalam Pimpinan
Pilih sambungan cerita yang logik dan sesuai disampaikan.
Periksa urutan tindakan serta nada seorang ketua ketika menghadapi kesukaran.
Angin bertiup kuat ketika khemah dipasang. Apakah sambungan cerita yang paling sesuai?
tindakan pemimpin = 领导行动。困难出现时，合适的领导会先稳定成员，再重申安全步骤并亲自协助。例子：强风时检查绳结和地钉，比责骂队员更有效。注意：故事续写既要符合前后顺序，也要体现负责任的行为。
tindakan pemimpin = leadership action. When difficulty appears, a suitable leader calms the members, repeats safety steps and helps directly. Example: checking ropes and pegs during strong wind is more useful than blaming the team. Watch out: a story continuation must fit both the sequence and responsible behaviour.
2.3.1 · Membaca
Cari bukti sebelum menilai pemimpin
Sifat pemimpin disimpulkan daripada tindakan, bahasa dan keputusan yang berulang.
AmanahMenjalankan tugas pada masa yang ditetapkan
AdilMenggunakan peraturan yang sama untuk semua
SantunMenegur dengan bahasa yang menjaga maruah
TeladanMematuhi disiplin sebelum menasihati orang lain
bukti watak = 人物证据。评价领导者不能只看称号，要从他是否守时、公平、礼貌和以身作则的具体行动推论。例子：同样记录每位迟到者，显示没有偏袒。注意：一次漂亮发言不足以证明长期品格。
bukti watak = character evidence. A leader should be evaluated through concrete actions such as punctuality, fairness, politeness and personal example, not merely through a title. Example: recording every late pupil by the same rule shows impartiality. Watch out: one impressive speech does not prove consistent character.
2.3.1 · Membuat Rumusan
Gabungkan isi tanpa menyalin seluruh teks
Rumusan menyatakan idea utama, ciri penting dan kesan dalam beberapa ayat padat.
Idea utama: Ketua murid yang berketerampilan melaksanakan amanah dengan adil dan santun.
Bukti terpilih: Dia hadir awal, menggunakan peraturan yang sama dan menasihati rakan dengan baik.
Kesimpulan: Sikap itu menjadikannya teladan serta membantu sekolah lebih berdisiplin.
rumusan = summary. Identify the central idea, select a few representative pieces of evidence and state their shared effect without rewriting every sentence. Example: punctuality, fairness and politeness can be combined as responsible student leadership. Watch out: a summary must not add events that the source does not support.
Semak segera · Pemimpin Cilik
Pilih rumusan yang padat dan berasaskan bukti.
Rumusan perlu menggabungkan ciri utama, tindakan dan kesannya.
Suraya menggunakan peraturan sama, menegur dengan sopan dan datang awal. Rumusan manakah tepat?
rumusan berasaskan bukti = 有依据的总结。相同规则显示公平，礼貌劝告显示尊重，提早到校则体现责任感。例子：可把三项证据合并为“以日常行动树立榜样”。注意：不能写“所有人都喜欢”，因为资料没有证明。
rumusan berasaskan bukti = evidence-based summary. Applying one rule shows fairness, polite advice shows respect and arriving early shows responsibility. Example: the three details can be combined as setting an example through daily action. Watch out: do not claim that everyone likes the leader when the evidence does not say so.
3.3.1 · Menulis
Bina rangka cerita inspirasi
Catat watak, cabaran, usaha, perubahan dan hasil sebelum menulis perenggan.
WatakHaziq, murid pulau yang gemar membaca
CabaranBahan bacaan sukar diperoleh selepas sekolah
UsahaMenyusun jadual dan membantu perpustakaan bergerak
HasilMenjadi pembimbing membaca kepada murid lebih muda
rangka cerita = 故事提纲。先写人物、挑战、努力、转变和结果，能避免写作时遗漏因果关系。例子：资料不足是挑战，参与流动图书馆是行动，帮助学弟妹阅读是成果。注意：提纲只需关键词，完整描写留到段落。
rangka cerita = story outline. Plan the character, challenge, effort, change and outcome so the narrative keeps a clear causal link. Example: limited books form the challenge, helping a mobile library is the action, and guiding younger readers is the outcome. Watch out: an outline uses key points; full description belongs in paragraphs.
3.3.1 · Draf Tidak Berformat
Kembangkan rangka menjadi perenggan
Gunakan penanda masa, tindakan khusus, perasaan dan akibat untuk menghidupkan cerita.
Pada setiap petang Khamis, Haziq menunggu van perpustakaan bergerak di jeti. Dia menyusun buku dan merekod tajuk yang dipinjam.
Apabila melihat murid tahun satu sukar membaca arahan, Haziq menyediakan kad suku kata. Usahanya membuatkan sesi bacaan lebih teratur.
Beberapa bulan kemudian, dia dipilih sebagai pembimbing muda. Haziq sedar kekurangan bahan tidak harus memadamkan semangat belajar.
mengembangkan draf = 扩写草稿。把提纲关键词变成有时间、动作、感受和结果的完整句子，再按事件顺序组成段落。例子：“帮助图书馆”可扩成“每周四在码头整理和登记图书”。注意：扩写不是重复同一句，而是增加有用细节。
mengembangkan draf = expanding a draft. Turn outline points into complete sentences with time, action, feeling and result, then arrange them in event order. Example: helping the library becomes sorting and recording books at the jetty every Thursday. Watch out: expansion adds useful detail instead of repeating the same sentence.
3.3.1 · Penulisan Berformat
Susun surat tidak rasmi dengan lengkap
Format membantu pembaca mengenal pengirim, tujuan, isi dan penutup surat.
1Alamat pengirim dan tarikh
2Pendahuluan serta kata sapaan
3Tujuan surat dan isi cerita mengikut perenggan
4Penutup, ucapan dan tandatangan
surat tidak rasmi = 私人书信。格式包含寄件地址、日期、问候、称呼、写信目的、分段内容、结尾和署名。例子：写给朋友分享 Haziq 的故事时，应在正文开头说明写信原因。注意：地址放在信件开头，不应混入故事段落。
surat tidak rasmi = informal letter. Its format includes the sender's address, date, greeting, salutation, purpose, paragraph content, closing and signature. Example: a letter sharing Haziq's story should state the reason for writing near the start of the body. Watch out: the address belongs at the beginning, not inside the story paragraph.
Semak segera · Anugerah yang Bernilai
Pilih pengembangan yang menunjukkan sebab dan hasil.
Ayat perlu menghubungkan cabaran, usaha watak dan perubahan yang berlaku.
Rangka menyatakan ‘buku terhad — bantu perpustakaan bergerak — bimbing murid’. Ayat manakah terbaik?
hubungan sebab dan hasil = 因果联系。资料说明资源有限促使人物参与流动图书馆，之后才发展成指导阅读的成果。例子：用“kerana”和“lalu”把挑战、行动与结果连接起来。注意：不能加入与提纲相反的“从不行动”。
hubungan sebab dan hasil = cause-and-effect link. Limited reading resources lead the character to help the mobile library, which later develops into guiding younger readers. Example: kerana and lalu connect the challenge, action and result. Watch out: do not add never acted when the outline clearly includes effort.
Semak segera · Surat Tidak Rasmi
Letakkan isi pada bahagian surat yang sesuai.
Bezakan tujuan surat daripada alamat, sapaan dan penutup.
Ayat ‘Saya menulis untuk berkongsi kisah pembimbing muda di sekolah kami’ sesuai diletakkan di mana?
tujuan surat = 写信目的。问候和称呼之后，应尽早说明为何写信，让收信人理解接下来的内容。例子：“Saya ingin berkongsi pengalaman program bacaan”可作为正文开头。注意：目的不是地址，也不能等到署名后才出现。
tujuan surat = purpose of the letter. After the greeting and salutation, state why the letter is being written so the recipient understands the content that follows. Example: Saya ingin berkongsi pengalaman program bacaan can open the body. Watch out: the purpose is neither an address nor something placed after the signature.
4.4.1 · Seni Bahasa
Kenal huruf tunggal dalam perumpamaan
Perhatikan bentuk huruf dan sebut namanya sebelum membaca gabungan perkataan.
سڤرتيsin · pa · ra · ta · ya
ايسيalif · ya · sin · ya
دڠنdal · nga · nun
کوکوkaf · wau · kaf · wau
huruf tunggal Jawi = 单个爪夷字母。先观察每个字母的基本形状并说出名称，再按从右到左的方向辨认词中的排列。例子：دڠن 可依次辨认 dal、nga、nun。注意：读字母名称和读完整词语是两个不同步骤。
huruf tunggal Jawi = individual Jawi letter. Observe each basic letter shape, say its name and identify its position from right to left within the word. Example: دڠن can be recognised as dal, nga and nun. Watch out: naming individual letters and reading the complete word are two different steps.
4.4.1 · Hormati Sesama Kita
Fahami ‘seperti isi dengan kuku’
Perumpamaan ini menggambarkan hubungan yang sangat rapat, saling menjaga dan sukar dipisahkan.
Empat rakan merancang jamuan. Mereka bertanya tentang keperluan makanan setiap orang, memilih menu yang sesuai dan berkongsi tugas tanpa mengejek kepercayaan sesiapa.
Nilai: Hubungan rapat dikekalkan melalui hormat, timbang rasa dan tindakan bersama.
seperti isi dengan kuku = 亲密无间。这个比喻形容关系非常密切，并通过互相照顾与尊重来维持。例子：朋友筹办聚餐时先询问每个人的饮食需要，再共同分工。注意：关系亲近不表示可以忽略别人的宗教或习俗。
seperti isi dengan kuku = as close as flesh and nail. The proverb describes a very close relationship sustained by mutual care and respect. Example: friends planning a meal ask about everyone's dietary needs before sharing duties. Watch out: closeness never permits anyone to ignore another person's religion, custom or comfort.
Semak segera · Hormati Sesama Kita
Pilih tindakan yang menepati maksud perumpamaan.
Hubungkan hubungan rapat dengan sikap menghormati keperluan orang lain.
Empat sahabat merancang jamuan. Tindakan manakah menunjukkan hubungan seperti isi dengan kuku?
timbang rasa = 体谅。亲密朋友会主动了解彼此需要、共同承担工作，并在选择食物时尊重不同信仰。例子：准备清楚标签可帮助宾客辨认适合的菜肴。注意：要求别人勉强接受并不是“亲密”的表现。
timbang rasa = consideration. Close friends ask about one another's needs, share work and respect different beliefs when choosing food. Example: clear labels can help guests identify suitable dishes. Watch out: forcing someone to accept a choice is not evidence of a close and respectful relationship.
5.3.1 · Tatabahasa
Mulakan dengan ayat tunggal atau ayat majmuk
Ayat tunggal mempunyai satu klausa utama; ayat majmuk menghubungkan dua klausa atau lebih.
Tunggal: Penyampai itu menerangkan integriti.
Majmuk: Penyampai itu menerangkan integriti dan murid mencatat isi penting.
Ujian: Cari subjek dan predikat bagi setiap klausa sebelum menentukan jenis ayat.
ayat tunggal dan ayat majmuk = 单句与复句。单句只有一个主要分句，复句用 dan、tetapi、kerana 等连接两个或更多分句。例子：“Murid mendengar”是单句；加上“dan guru menerangkan”便形成复句。注意：句子很长也可能只有一个分句，先划分分句比计算字数可靠。
ayat tunggal dan ayat majmuk = simple and compound sentence. A simple sentence has one main clause, while a compound sentence links two or more clauses with words such as dan, tetapi or kerana. Example: Murid mendengar is simple; adding dan guru menerangkan creates a compound sentence. Watch out: a long sentence may still contain only one clause.
5.3.1 · Peluasan Subjek
Tambah penerang pada bahagian subjek
Peluasan subjek menjelaskan orang atau benda yang melakukan atau mengalami sesuatu.
Asas: Puan Nadia bertugas.
Diperluas: Puan Nadia yang bersuara jelas itu bertugas sebagai penyampai radio.
Frasa bergaris menerangkan subjek tanpa menukar siapa yang dibicarakan.
peluasan subjek = 扩展主语。在主语后加入说明人物或事物的短语，使读者更清楚“谁”在进行动作。例子：“Murid itu menjawab”可扩成“Murid yang membuat persediaan itu menjawab”。注意：新增部分必须紧靠所说明的主语，主语核心词仍然是 Puan Nadia。
peluasan subjek = subject expansion. Add a phrase after the subject to clarify which person or thing performs the action. Example: Murid itu menjawab can become Murid yang membuat persediaan itu menjawab. Watch out: the added description should stay close to the subject it explains.
5.3.1 · Peluasan Predikat
Tambah maklumat pada bahagian predikat
Peluasan predikat menerangkan cara, tempat, masa, tujuan atau hasil sesuatu tindakan.
Asas: Murid mendengar.
Diperluas: Murid mendengar siaran tentang integriti dengan tekun di studio sekolah.
Majmuk: Murid mendengar siaran dan mereka mencatat pesanan penting.
peluasan predikat = 扩展谓语。在动作或状态后加入内容、方式、地点、时间或目的，使“做什么、怎样做”更完整。例子：“Pasukan berbincang”可扩成“Pasukan berbincang dengan tertib selepas taklimat”。注意：加入 dan 和新主语可能会形成复句，而不只是扩展谓语。
peluasan predikat = predicate expansion. Add content, manner, place, time or purpose after the action or state to explain what happened more fully. Example: Pasukan berbincang can become Pasukan berbincang dengan tertib selepas taklimat. Watch out: adding dan plus a new subject may create a compound sentence rather than only expanding the predicate.
Semak segera · Peluasan Subjek
Pilih ayat yang memperluas subjek.
Cari keterangan yang melekat pada orang atau benda sebelum predikat utama.
Ayat manakah mengandungi peluasan pada bahagian subjek?
subjek yang diperluas = 扩展后的主语。“yang berpengalaman itu”说明是哪一位播音员，所以它属于主语部分。例子：“Ketua yang adil itu memberikan arahan。”注意：说明声音清楚的是动作方式，位置在谓语部分。判断时先圈出完整主语，再找出谓语动作。
subjek yang diperluas = expanded subject. The phrase yang berpengalaman itu identifies which presenter is meant, so it belongs to the subject. Example: Ketua yang adil itu memberikan arahan. Watch out: a phrase describing how the explanation is delivered belongs to the predicate instead.
Semak segera · Peluasan Predikat
Pilih ayat yang menambah cara dan tempat.
Subjek kekal sama sementara predikat menerima maklumat baharu.
Peluasan predikat manakah paling lengkap bagi ayat ‘Murid berbincang’?
cara dan tempat = 方式与地点。“dengan tertib”说明讨论的方式，“di sudut bacaan”说明地点，两者都扩展谓语。例子：“berucap dengan yakin di dewan”也加入方式和地点。注意：主语后的 yang 短语不是谓语扩展。新增的方式和地点都在动作之后，不能移到主语内。
cara dan tempat = manner and place. Dengan tertib explains how the discussion happens and di sudut bacaan explains where, so both expand the predicate. Example: berucap dengan yakin di dewan also adds manner and place. Watch out: a yang phrase attached to the subject is not predicate expansion.
Semak segera · Ayat Majmuk
Gabungkan dua klausa tanpa mengubah maksud.
Pastikan kedua-dua tindakan dan pelakunya masih jelas selepas digabungkan.
Gabungan manakah tepat bagi ‘Afra menyoal penyampai. Ravi mencatat jawapan.’?
menggabungkan klausa = 合并分句。两个原句有不同主语和动作，用 dan 连接时必须保留 Afra 提问、Ravi 记录这两项关系。例子：“Guru menerangkan dan murid mendengar。”注意：合并不能交换人物的任务或添加不存在的原因。两个动作的原有分工也不能被改变。
menggabungkan klausa = combining clauses. The original sentences have different subjects and actions, so a dan construction must preserve Afra asking and Ravi recording. Example: Guru menerangkan dan murid mendengar. Watch out: combining sentences must not exchange the roles or invent a cause that was never stated.
5.3.2 · Ayat Seruan
Nyatakan perasaan dengan kata seru yang sesuai
Ayat seruan menunjukkan kagum, gembira, sakit, terkejut atau perasaan kuat yang lain.
WahWah, bersihnya kelas ini!
SyabasSyabas, kamu menyiapkan tugas dengan jujur!
AduhAduh, sakitnya kaki saya!
EhEh, buku ini bukan milik saya!
ayat seruan = 感叹句。感叹词要与真实情绪相配，并通常以感叹号结束。例子：看到班级整洁可说“Wah, bersihnya kelas ini!”。注意：表达疼痛时不应误用表示赞叹的 wah，还要检查感叹号是否放在句末。
ayat seruan = exclamatory sentence. The interjection must match the actual feeling and the sentence normally ends with an exclamation mark. Example: seeing a clean classroom may prompt Wah, bersihnya kelas ini! Watch out: a word expressing admiration should not be used for pain.
5.3.2 · Ayat Perintah
Pilih bentuk perintah mengikut tujuan
Suruhan, larangan, silaan dan permintaan menggunakan penanda serta nada yang berbeza.
SuruhanSusun kerusi itu dengan kemas.
LaranganJangan tinggalkan sampah di lantai.
SilaanSila beratur sebelum masuk.
PermintaanTolong pulangkan buku ini ke rak.
ayat perintah = 祈使句。命令句要求行动，禁止句阻止行为，邀请句礼貌引导，求助句则请求帮助。例子：“Tolong tutup suis selepas digunakan.”属于请求。注意：jangan 表示禁止，不能当作邀请使用；选择句型前要先判断说话目的。
ayat perintah = imperative sentence. A command directs action, a prohibition stops an action, an invitation guides politely, and a request asks for help. Example: Tolong tutup suis selepas digunakan is a request. Watch out: jangan marks a prohibition and cannot be used as an invitation.
5.3.2 · Main Peranan
Padankan ayat dengan tanggungjawab warga sekolah
Gunakan situasi, hubungan penutur dan tujuan untuk memilih nada yang sesuai.
Di kantin: “Sila beratur sebelum membuat bayaran.”
Di pusat sumber: “Tolong letakkan buku pada troli pemulangan.”
Di tangga: “Jangan berlari di kawasan ini.”
Selepas gotong-royong: “Wah, cerianya taman sekolah kita!”
bahasa mengikut konteks = 依情境用语。说话者要根据地点、风险、关系和目的选择礼貌而清楚的感叹或指示。例子：楼梯有危险时，用 jangan 阻止奔跑比普通陈述更直接。注意：语气坚定也不需要羞辱听者。
bahasa mengikut konteks = language for context. A speaker considers place, risk, relationship and purpose when choosing a clear yet respectful exclamation or instruction. Example: on stairs, jangan directly stops running more effectively than an ordinary statement. Watch out: a firm tone does not require humiliating the listener.
Semak segera · Ayat Seruan
Pilih kata seru yang sepadan dengan perasaan.
Gunakan petunjuk situasi untuk membezakan kagum, sakit dan terkejut.
Murid melihat mural integriti yang sangat cantik. Ayat manakah paling sesuai?
wah = an interjection of admiration. When pupils admire a beautiful mural, wah matches the feeling and the sentence ends with an exclamation mark. Example: Wah, kemasnya sudut bacaan ini! Watch out: aduh usually expresses pain or distress, while jangan introduces a prohibition.
Semak segera · Ayat Perintah
Pilih permintaan yang santun dan jelas.
Kata ‘tolong’ digunakan apabila meminta bantuan daripada orang lain.
Nadia mahu rakannya membantu membawa kotak buku. Ayat manakah sesuai?
ayat permintaan = 请求句。需要朋友协助搬书箱时，tolong 清楚表达所需帮助，同时保持礼貌。例子：“Tolong pegang pintu ini sebentar.”。注意：感叹箱子很重并没有直接提出请求，jangan 反而禁止行动。请求内容还必须具体并且可以执行。
ayat permintaan = request sentence. When help is needed to carry a book box, tolong states the requested action clearly and politely. Example: Tolong pegang pintu ini sebentar. Watch out: merely exclaiming that the box is heavy does not make a direct request, while jangan forbids the action.
Semak segera · Tanggungjawab Warga Sekolah
Pilih arahan yang melindungi keselamatan.
Bahaya segera memerlukan larangan yang jelas dan alasan ringkas.
Dua murid berlari di tangga yang basah. Teguran manakah paling sesuai?
ayat larangan = 禁止句。湿滑楼梯存在即时危险，应以 jangan 明确阻止奔跑，并简短说明可能滑倒的原因。例子：“Jangan tolak rakan ketika beratur。”。注意：礼貌不是淡化危险，错误鼓励更不能当作指示。危险越直接，禁止语就应表达得越清楚。
ayat larangan = prohibition. A wet staircase presents immediate danger, so jangan clearly stops running and a short reason explains the risk of slipping. Example: Jangan tolak rakan ketika beratur. Watch out: politeness does not mean weakening a safety warning, and unsafe encouragement is never suitable guidance.
Ringkasan Insan Berketerampilan
Tindakan, bahasa dan integriti saling melengkapi
Pemimpin yang baik menyusun idea, menggunakan bahasa tepat dan bertanggungjawab terhadap kesannya.
keterampilan berbahasa = language competence. Speaking, reading, writing and selecting sentence forms help a leader communicate integrity and action clearly. Example: a student leader summarises the facts before using polite imperative sentences to organise work. Watch out: correct language must be supported by truthful and responsible behaviour.
Unit 25 selesai
Kamu semakin berketerampilan!
Terus gunakan bahasa yang jelas, santun dan berintegriti dalam setiap tanggungjawab.
Sekarang kukuhkan kemahiran dengan lapan soalan baharu.
